Son Dakika Haberleri

18.YY ıslahat hareketleri konu özeti



18. YY ISLAHAT HAREKETLERİ:

 

LALE DEVRİ : (1718 Pasarofça Ant. – 1730 Patrona Halilİsyanı)

  

            1718’ de başlayıp, 1730’ da Patrona Halilİsyanıyla sona eren devirdir. Bu dönemde Avrupa’nın üstünlüğü ilk kez kabuledilmiş ( geçici elçilikler) ve batı tarzında yenilikler yapılmaya başlanmıştır.

            Döneminpadişahı III.Ahmet, dönemin yaratıcısı Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’dır.

 

DÖNEMİN YENİLİKLERİ:

 

Ø Avrupa başkentlerineilk kez geçici elçilikler kuruldu.

Ø İbrahim Müteferrikatarafından ilk özel matbaa kuruldu. Fakat dini kitap basılmaması şartıyla.Sebep Hattatlık sanatının korunmasıydı.

    Matbaada sosyal içerikli kitaplar basıldı.İlk basılan kitap ‘’ Vankulu Lügati’’ isimli bir sözlüktür.

Ø Yeniçerilerden oluşanbir itfaiye kuruldu. (Tulumbacılar ocağı)

Ø İlk çiçek aşısıyapıldı

Ø İstanbul’da Kumaş,Yalova’da Kâğıt, Kütahya’da Çini fabrikaları kuruldu.

Ø Avrupa mimarisi ilkkez örnek alındı. Batı tarzında köşkler, saraylar, bahçeler (lalezarlar-lalebahçeleri) yapıldı.

Ø Tercüme bürolarıkuruldu. Doğu klasikleri Osmanlıcaya çevrildi ve kütüphaneler kuruldu.

Ø Dönemin en ünlüsanatçılar; Minyatürde > Levni, Şiirde > Nedim, Hattatlıkta > HafızOsman’ dır.

 

NOT: Lale devrinde askeri alandahiçbir düzenleme yapılmamıştır.

 

SONUÇ:

 

            Budönem Ulemanın kışkırtması sonucu Patrona Halil İsyanı ( halkında karıştığıyeniçeri isyanı) ile sona erdi. III. AHMET tahtan indirildi. SadrazamNevşehirli Damat İbrahim Paşa öldürüldü.                I. MAHMUT tahta geçirildi.

 

 

I. MAHMUT:

 

Ø Teknik elemanyetiştirmek amacıyla Kara Mühendishanesi adında teknik bir okul açıldı.

Ø Humbaracı Ahmet Paşa(Kont De Donve) tarafından Humbaracı Ocağı (cephane) kuruldu. Buocağın kuruluşu Avrupalı bir kişinin desteğiyle yapılan ilk ıslahathareketidir.

 

III. MUSTAFA:

 

Ø Teknik eleman yetiştirmekamacıyla Deniz Mühendishanesi açıldı.

Ø Baron De Totttarafından Sürat Topçuları Ocağı kuruldu.

Ø İlk kez iç borçlanmaoldu. Esham Kağıtları: Galata bankerleri denen Yahudilerden karşılığı altınlaödenmek üzere borç alındı.

 

I. ABDÜLHAMİT:

 

Ø İlk kez yeniçerisayımı yapılıyor. Ulefa  ( yeniçeri maaşı) alımı-satımını yasaklıyor.(Yeniçeriler rüşvet karşılığı maaşlarını satıyorlardı)

Ø Sürat topçularıocağını ıslah ediyor.

 III. SELİM :

 

Ø En önemli 18.yyıslahatçısı

Ø Bu döneme NİZAM-ICEDİD( yeni düzen) dönemide denir.

Ø III. Selim 1789-1809tarihleri arasında padişahlık yaptı.

Ø Islahatlarınabaşlamadan önce devlet adamlarına raporlar hazırlattı.(22 lahiya-lahyalar)

    28. Çelebi Mehmet’in göndermiş olduğuraporlarda bu dönem ıslahatlarında etkili olmuştur.

 

ISLAHATLARI:

 

Ø Nizam-ı Cedid Ordusunukurdu. (yeniçerinin hoşuna gitmedi bu davranış)

Ø İrade-i CedidHazinesini oluşturdu. Nizamı Cedid ordusunun masraflarını karşılamak için.(halkın ve tımar sahiplerinin hoşuna gitmedi)

Ø Şeyhülislam’ın dini yetkilerini(fetva)sınırlama yoluna gitti.(Sonunu hazırladı)

Ø Teknik elemanlar yetiştirmekiçin Mühendishane-i Berr-i Hümayun’ u açtı. (geliştirdi)

Ø Avrupa başkentlerine DAİMİelçilikler kuruldu.(Paris, viyana, Londra, Berlin )

Ø Askerlere sınavsistemi getirdi; başarılı olamayanları ordudan attı.

Ø Teknik okullardayabancı dil öğrenimini zorunlu kıldı.

 

SONUÇ:

 

Ø Kabakçı Mustafaİsyanıyla III. Selim tahtan indiriliyor. Nizamı Cedid dönemi kapanıyor ve 18.yy ıslahat hareketleri sona eriyor.

Ø IV. Mustafa tahtageçiyor. Kısa süre tahta kalıyor, ıslahat hareketleri olmuyor.

Ø II. MAHMUT TAHTAGEÇİYOR VE 19. YY ISLAHAT HAREKETLERİ BAŞLIYOR.

 

18. YY ISLAHAT HAREKETLERİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ:

 

Ø Avrupa’nın üstünlüğüilk kez bu dönemde kabul ediliyor.

Ø 18. yy ıslahatlarıkişiye bağlı kalmıştır, yüzeyseldir.

Ø Islahatlar Askeri,Bilim ve Teknik amaçlıdır.

Ø Yapılan ıslahatlarYeniçeri, Ulema gibi grupların ve halkın tepkisine (isyan) neden olmuştur.

Ø Yeniliklerde halkdesteği yoktur.



Benzer Dosyalar