Son Dakika Haberleri

6.sınıf ünlü düşmesi konu özeti



ÜNLÜ DÜŞMESİ:Türkçede her hecede    * İkinci hecesinde dar ünlü bulunankimi sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında ünlü düşmesi(hece düşmesi) görülür.

NOT: Ünlü  sabır – ım    →  sabrım (doğru)      sabırım  (yanlış)
                       ünlü düşmesi

burun – u     →  burnu (doğru)        burunum  (yanlış)
                       ünlü düşmesi

nesil – i       → nesli  (doğru)          nesili  (yanlış)
                       ünlü düşmesi

gönül – üm  →  gönlüm  (doğru)     gönülüm  (yanlış)
                       ünlü düşmesi


* Ad ile yardımcı fiilden oluşan bazı birleşik fiillerde “ünlü düşmesi” görülür. Bu tip birleşik fiillerde ünlü düşmesiniyazıda göstermemek ve ad ile yardımcı fiili ayrı yazmak bir yazımyanlışıdır.

Ad    şükür    et–          →  şükret– (doğru)       şükür et–  (yanlış)
                                 ünlü düşmesi

kayıp    ol–          →  kaybol– (doğru)       kayıp ol–  (yanlış)
                                ünlü düşmesi
                                (* ünsüz yumuşaması: p › b)


* Yapım ekleriyle sözcük türetilirkenbazen “ünlü düşmesi” görülür.

sıyır-  – ık   →  sıyrık (doğru)        sıyırık  (yanlış)
                      ünlü düşmesi
ayır-  – ım   →  ayrım (doğru)        ayırım  (yanlış)
                       ünlü düşmesi
sarı ı
ar–  (yanlış)
                       ünlü düşmesi
kavur- – ul– muş  →  kavrulmuş (doğru)     kavurulmuş  (yanlış)
                               ünlü düşmesi
savur- – ul– an     →  savrulan (doğru)        savurulan  (yanlış)
                               ünlü düşmesi

* Bazı birleşik sözcüklerin oluşumu sırasında “ünlü düşmesi” görülür.

pazar   rtesi   →  pazartesi
kayın   ana     →  kaynana   
ne      için       →  niçin  
ne      asıl       →  nasıl 
* Yer-yön anlamı taşıyan bazı sözcüklerde“ünlü düşmesi” görülür. Bu tipsözcüklerde, daha çok söyleyişte görülen “ünlü düşmesi”ni yazıda göstermek bir yazımyanlışı değildir. Her iki biçim de yazım kurallarına uygundur.

bura a
da  (doğru)
şura ada  (doğru)
ora ada    (doğru)
içeri ide  (doğru)
dışarı ıda (doğru)
ileri ide   (doğru)
nere eden (doğru)
                     ünlü düşmesi


* Hece ölçüsüyle söylenen, yazılanşiirlerde kalıba uydurmak amacıyla ünlü düşürebilir. 

par’etmez     (para                      ünlü düşmesi
Bu bendeki aşk olmasa
                                   Yukarıdaki şiir hece ölçüsünün 8’li kalıbıylasöylenmiştir. Şair birinci mısrayı “Güzelliğin on para etmez” biçiminde söylese, 9 hece olduğu için şiirinölçüsü bozulacak. Ölçüye uydurmak için bir ünlüyü düşürüyor, hece sayısı 8oluyor.



Benzer Dosyalar