Son Dakika Haberleri

Anlatım biçimleri konu özeti



ANLATIM BİÇİMLERİ

 

    Çeşitli amaçlara yönelik olarak gerçekleştirilen anlatımın etkileyici olmasıiçin çeşitli yöntemlere başvurulur. İşte, anlatımı gerçekleştirirken başvurulanbu yöntemlere “anlatım biçimleri” diyoruz.

Anlatım biçimlerinişöyle sıralayabiliriz:

1)AçıklayıcıAnlatım,

2)ÖyküleyiciAnlatım (Hikâye Etme)

3)BetimleyiciAnlatım (Tasvir Etme)

4)TartışmacıAnlatım

 

A) AÇIKLAYICI ANLATIM:

Herhangibir konu hakkında bilgiler vermek, bir şeyler öğretmek amacına yönelik anlatımbiçimidir.

 

ÖRNEK: Memduh ŞevketEsendal öykülerini sade ve temiz bir Türkçeyle yazmış, öykücülükte Çehovtarzını benimsemiştir. Onun öykülerini okuyanlar eserin içinde kendilerini, çevrelerinive hayatta karşılaştıkları kişileri bulur gibi olurlar. Esendal, günlük hayatıiyimser bir hava içinde verir. Öykülerindeki olaylar son derece basittir.

 

B) TARTIŞMACIANLATIM:

Okuyucuyuveya dinleyiciyi istenilen davranış ve düşünce biçimine yöneltmek amacıylabaşvurulan bir anlatım biçimidir. Bu anlatım biçimiyle okuyucunun sahip olduğudüşüncenin değiştirilmesi amaçlanır. Yani amaç düşünce ve konularda değişiklikyapmaktır.

 

ÖRNEK: Edebiyat metninindili günlük iletişim dilinden bütün bütüne ayrıymış gibi görülegelmiştir bizde.İstiareli, aktarmalı, doğallıktan uzak bir dil olarak düşünülmüştür hep. Edebiyatsözcüğü; süslü püslü, özentili, abartmalı ve boş sözler yığını gibi bir anlamkazanmıştır bu yüzden. Bunu da, edebiyat dilini günlük dilden apayrı gören biranlayışa bağlayabiliriz. Oysa edebiyat dili günlük dilden tümüyle kopuk bir dildeğildir. Gündelik dilin güzel, duygusal bir doku içinde yeniden düzenlenimidirbir bakıma.

 

C) ÖYKÜLEYİCİANALTIM:

Buanlatımda amaç; olayı okuyucunun gözü önünde canlandırmak, anlatmak istenilenibir olay içerisinde vermektir. Öyküleyici anlatımda olaylar oluş haline uygunolarak bir dizi halinde verilirse birbirine bağlanır. Öyküleme, tasarlanan yada yaşanan bir olayın anlatımıdır. Roman, hikâye ve masalların anlatımıöyküleyici anlatım biçimindedir.

 

ÖRNEK: Ağır adamlarlakahveye girdi Hasan. Olanları düşündü bir süre. Otursam mı oturmasam mı diyebir tereddüt geçirdi. Sonra oturdu bir köşeye isteksiz. Babadan kalma tütüntabakasını çıkardı, kalınca bir sigara sardı. Öyle dalmıştı ki masasına konançay bardağının sesi bile dikkatini çekmemişti.

 

D) BETİMLEYİCİANLATIM (TASVİR ETME):

Betimlemeen yalın biçimiyle sözcüklerle resim çizme işidir. Varlıkların niteliklerini, buvarlıkların duyularımız üzerinde uyandırdıkları izlenimleri belirtmektir. Betimlemenesnelerin, varlıkların, belirgin özelliklerini tanıtıp göz önündecanlandırmaktır. Bu anlatımda okuyucunun çeşitli duyularına seslenilerekanlatılan varlıkla ilgili izlenim kazanılması amaçlanır. Bu amacıngerçekleşmesi için titiz bir gözlem gerekir. Gözlem sırasında ayırt ediciözelliklerin anlatılmasına özen gösterilir.

 

ÖRNEK: Eski bir taş köprügeçildikten sonra fakir mahallelere giriliyor ve sefalet, bütün dehşeti veçirkinliğiyle başlıyordu. Ortalarından akan çirkin sularında yarı çıplakçocuklarla çamurdan köpekler, eğri büğrü sokaklar… Tezekten, çamurdan yapılmışyarı yarıya toprağa gömülmüş penceresiz kulübeler…




Benzer Dosyalar