Son Dakika Haberleri

Cümlenin öğeleri özne konu anlatımı



ÖZNE

Yüklemdebildirilen işi, oluşu, hareketi, durumu, kılışı yerine getiren; hakkında bilgive haber verilen öğedir.Özneyi bulmak için yükleme kim ve ne sorususorulur.Cümlenin ikinci temel ögesidir.Yükleme bağlı olarak bulunur.Özne haleki almaz.Her cümlede özne bulunmayabilir. Özne olan kelime(ler) cümlede hiçbirhâl eki almadan kullanılırlar. Herhangi bir hâl eki alırlarsa özne değil,nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci olurlar. Ama çoğul ekini ve iyelik eklerinialabilir.Özne; yüklemi isim olan cümlelerde pasif(edilgen); fiil olan cümlelerde aktif (olan veya yapan)tir.Bir cümlede birdenfazla özne bulunabilir.Bazı cümlelerde özneden hemen sonra öznenin açıklayıcısıgelir.Sözde ya da gerçek öznesi olmayan cümlelerin yüklemleri,edilgen ve geçişsiz fiillerdendir.

*Çocuklar bahçede oyun oynuyorlar. 

* Göçmen kuşlar yine yolculuğa başladı.   

*Kitaplar raflararastgele dizilmişti.

*Mavi bir araba hızlayanımızdan geçti.

*İyiler herkes tarafındansevilir.

 


ÖZNE TÜRLERİ

1-Gerçek Özne:  Yüklemde bildirilen işibizzat yapan ve cümlede kelime olarak yer alan öznedir.

Gizli özneler de birgerçek öznedir.

*Bu gece,hava çoksoğuktu.

*Araba bir dakikayerinde durakladı.

*(Ben)Onunla iki yılönce tanıştım.


2-Sözde Özne: Cümlede işi yapan varlık belli olmadığından işten etkilenenvarlık özne olarak kabul edilebilir.(Edilgen çatılı fiillerde olur.) Sözde öznegerçekte nesnedir.Ancak gerçek özne ortada olmadığı için nesne özne sayılır.

*Dedem savaşta şehit edilmiş.

*Çöpler,yan sokağa döküldü.

*Tahtadaki yazılar silindi.

 

3-Örtülü Özne: Edilgen eylemin yüklem olduğu cümlelerde gerçek özneverilmişse buna örtülü özne denir.

*Bu karar hükümet tarafından yürürlüğekondu.

*Dün okulda öğrenciler tarafından birkonferans düzenlendi.



Benzer Dosyalar