Son Dakika Haberleri

İletişim dil ve kültür ders notu



1.İLETİŞİM

Hiçbir şey yazmadan, okumadan ya daherhangi bir şey yapmadan bir süre bekleyiniz. Bu hâle ne kadarkatlanabilirsiniz?

Kuşkusuz sosyal bir çevre içerisinde yaşayaninsan çevresindeki varlıklarla iletişim kurmak zorundadır. İnsan çevresindekiinsanlarla konuşmak, onlardan bir bilgi almak, bilgi vermek ihtiyacı duyar vebunun için de iletişim kurar.

Peki iletişim nedir?

Duygu, düşünce ve isteklerin yazı, konuşma ve görsel işitselaraçlarla iletilmesine iletişimdenir.

İletişim, ilk çağlardan günümüzegelinceye kadar pek çok aşamalardan geçmiştir. İlkel insanlar birtakım sesler çıkararak,işaretleşerek iletişim kurmuşlardır. Hatta ilkel kabilelerin ateş yakarak,duman çıkartarak kendi aralarında iletişim kurdukları bilinir.Günümüzde isetrafik işaretleri ile parti, dernek vakıfların vb. kullandıkları flama, amblem,sembol gibi işaretler birer iletişim aracıdır. Ancak bu araçlar sınırlı sayıdakibireyler arasında iletişim sağlar. Radyo, televizyon telefon, faks, gazete,dergi vb. araçların hepsi birer iletişim aracıdır. Ancak iletişimin en güçlüolanı dil ile yapılanıdır. Dille gerçekleştirilen iletişim resim, şekil, işaretve vücut diliyle yapılan iletişimden daha güçlüdür. Bu bakımdan duygu, düşünceve istekler dil ile aktarılır. İletişimin kurulmasında dört temel öge kullanılır.Duygu düşünce ve isteğin aktarılmasında sözü söyleyen kişi kaynak, söylenen birsöz (mesaj, ileti), iletilen sözü alan alıcı ve bir de iletişimin yapıldığıiletişim aracı (ortamı) vardır. Bukaynak, alıcı, ileti ve iletişim aracı (ortamdan) oluşan düzeneğe iletişimsistemi ya da bağlam adı verilir.

2.İNSAN, İLETİŞİM VE DİL

İletişim aracı olan dilin bir geniş, birde dar anlamı vardır. Geniş anlamıyla dil insanlar arasında anlaşmayı sağlayanbir takım işaretleri (flama, bayrak, amblemden jest mimik, beden dili, müzikdili, raks dili ile trafik dili vb.) kapsayan bir sistemdir.Dar anlamda isedil, insanların duygu, düşünce ve isteklerini karşısındakine aktarmak içinkullandığı bir iletişim aracıdır. Bu bakımdan iletişim araçları içerisinde enetkili ve güçlü olanı dildir.Geniş anlamlı dilin görülen, koklanan, işitilenbir dış yönü; bir de o nesnenin anlamı olan iç yönü vardır. Geniş anlamlı dildedış yön ile iç yön birbirine sıkı sıkıya bağlıdır.Dar anlamıyla kullanılaniletişim aracı olan dilin de bir ses ya da seslerin görülen işaretleri; bir deo ses ve sesleri oluşturan işaretlerden çıkan anlam yönü vardır.Ağaç sözcüğünde,a-ğ-a-ç seslerinin oluşturduğu bir dış yön; bir de bir nesnenin karşılığı olan,bir varlığı tanımlayan (ağacı tanımlayan) anlam yönü bulunmaktadır.Ağaç denildiğizaman gözümüzün önüne elma, armut, çam, kavak vb. ağaçlardan biri gelir. Bu bakımdandilin görme, koklama, tat alma organlarıyla sıkı bir bağlantısı bulunmaktadır.Dilinsanlara özgü bir iletişim aracıdır. Çevremizde gördüğümüz canlı varlıklar birtakımsesler çıkartırlar. Örneğin köpekler havlayarak, koklayarak, kediler miyavlayarak,atlar kişneyerek kendi aralarında anlaşırlar. İnsanlar ise kendi aralarında konuşarak,yazarak iletişim kurarlar. İnsan beyni, duyu organları yoluyla çevresindenedindiği izlenimleri kendi içerisinde yoğurarak sese ve birtakım kavramlaradönüştürecek yapıya sahiptir. Gerektiğinde çevreden edindiği izlenimleri ses yada yazı ile çevresine aktarabilir.

Örneğin çiçek dediğimiz zaman ilk öncegözümüzün önüne birtakım çiçek türleri gelir. Gül, papatya, karanfil, leylakvb. Beyin bunlar arasında bir ayırma ve çözümleme yapar. Bu ayırma veçözümlemeden sonra duygu, düşünce ve isteğini karşısındakine

konuşarak ya da yazarak anlatır.

3.DİL- KÜLTÜR İLİŞKİSİ

Kültürün çeşitli tanımları yapılmaktadır.En genel anlamıyla kültür bir toplumun maddi ve manevi alanda ortaya koyduğutüm eserlerdir. Toplumların yaşam biçimleri, gelenek-görenekleri kullandıklarıaraç gereçleri, inançları, dili, sanat anlayışı vb. kültürü oluşturur.Toplumlar yüzyıllar boyu maddi ve manevi alanda çok değerli eserler üretmişlerdir.Bu eserler gelecek kuşaklara dil sayesinde aktarılır. Örneğin İslâmiyet’tenönceki döneme ait destan, koşuk, sağu, savlar, Orhun Yazıtları, Dede KorkutHikâyeleri, Yunus Emre’nin şiirleri dil sayesinde günümüze dek yaşamışlardır. Günümüzgençleri o eserleri okuyarak o dönemle ilgili bilgi sahibi olabilirler. Bu bilgilenmedil sayesinde olmaktadır. Bu bakımdan dil önemli bir kültür taşıyıcısıdır. Dilinkültürle olan ilişkisini Mehmet Kaplan şöyle açıklamaktadır:

DİLVE KÜLTÜR

Ziya Gökalp, dili kültürün temel unsurusayar. O, bu görüşünde haklıdır. Zira dil, duygu ve düşüncenin âdeta kabıdır.Bir milletin bütün duygu ve düşünce hazinesi, dil kabına veya kalıbına dökülürve bu dil kabı ile yerden yere, nesilden nesile aktarılır. Yazı, dilin sesinikaybeden bir vasıta olarak dilin bir parçasıdır. Fakat kültür, söz ile de birmillet arasına yayılır. Dil, kültürün temeli olduğuna göre, bir milletin dilile ifade ettiği sözlü, yazılı her şey kültür kavramına girer. Sabahtan akşamakadar evde, sokakta, çarşıda, iş yerinde konuşan halk, farkında olmadan diltarlasını eker biçer. Dilin duygu ve düşünce ile dolmasının sebebi, günlükhayata çok yakın olmasıdır.Aslında dili yaratan hayat, daha doğrusu sosyalhayattır. Anne çocuğuna bir oyuncak verir. “Bak sana otomobil getirdim.” der.Böylece çocuk, oyuncak otomobil ile beraber “otomobil” kelimesini öğrenir.Fakat dil her zaman böyle bir eşya gösterilerek öğrenilmez. Bebek etrafındamanasını anlamadığı birtakım sesler duyar. Zamanla onların bir şeye tekabülettiğini öğrenir.Dil deyince, konuşulan ve yazılan bütün kelime ve cümlelerianlamak lazımdır. Halk günlük hayatında kelimeleri menşelerine göre ayırmaz.Onu ilgilendiren, kelimelerin manası, işe yaramasıdır. Bir bakkal dükkanında ondakika oturup halkı dinleyerek hangi kelimeleri kullandığını tespitedebilirsiniz.

Bir ülke sınırları içerisinde dil farklıbiçimlerde kullanılabilir. Bu farklılığın başında konuşma dili ile yazı diligelir. Konuşma dili: Günlük yaşamda, evde, sokakta, çarşı pazarda kullanılandile konuşma dili denir. Konuşma dilinde el, yüz ve vücut hareketlerine, sestonuna, vurguya ve tonlamaya dikkat edilir. Yani bu öğeler konuşmada sözünanlatım gücünü etkiler. Konuşma dili işitme duyumuza hitap eder. Konuşma dilikişilerin kültür düzeylerine ve bölgeden bölgeye farklılıklar gösterir. Okumayazma oranı düştükçe dili kullanmada yöresel özellikler çoğalır. Böylece konuşmadaağız, şive ve lehçe farklılıkları görülür. Bu farklılaşmada yöresel konuşma biçimlerindenbiri yazı dili olarak kabul edilir. Bugün Türkiye’de İstanbul ağzı yazı dili olarakkullanılmaktadır. Çünkü İstanbul yüzyıllardan beri Osmanlı İmparatorluğu’na başkentlikyapmış bir kentimizdir. İnsanlar yüzyıllardan beri imparatorluğun pek çok yöresindenburaya göç etmişler ve işleyip geliştirerek bir dil oluşturmuşlardır. Dillerdecoğrafya ve toplumsal ayrılıklar nedeniyle farklılaşmalar olur. Sözcükler, bölgedenbölgeye farklı biçimlerde söylenir. Bu farklılaşmadan lehçeler meydana gelir: Çağataylehçesi, Azeri lehçesi, Anadolu lehçesi gibi. Bir lehçeye bağlı kentler,

ilçeler ve hatta köyler arasında dahisöyleyiş farklılıkları görülür. Bu farklılıklardan şiveler, ağızlar oluşur.

Yazı dili: Yazı dili resmî yazışmalarda,gazete ve dergi yazılarında kullanılan dildir. Yazı dili görme duyusuna hitapeden bir dildir. Yazı dilinde noktalama işaretlerine ve yazım kurallarınadikkat edilir. Konuşma diline göre uzun cümleler kullanılır.

ÖZET

Duygu, düşünce ve isteklerin anlaşılmasıiçin yazı, konuşma, görsel ve işitsel araçlarla iletilmesine iletişim denir. İletişiminkurulmasında dört temel öge kullanılır. Sözü söyleyen kişi kaynak, söylenen söz(mesaj, ileti), sözü alan bir alıcı ve iletişimin kurulduğu ortam vardır. İletişiminen güçlü olanı dille yapılan iletişimdir. Dil; duygu, düşünce ve istekleri karşımızdakikişiye aktarmak için kullandığımız bir iletişim aracıdır. Dil insanlara özgü biriletişim aracıdır. Doğadaki canlılar birtakım sesler çıkartarak anlaşırlar. İnsanlarda kendi aralarında konuşarak yazarak iletişim kurarlar. Dilin kültürle güçlübir ilişkisi vardır. Bir toplumun maddi ve manevi alanda ortaya koyduğueserlerin tümüne kültür denir. Kültürel varlıklar dil sayesinde aktarılır. Bir ülkesınırları içerisinde dil farklı biçimlerde kullanılabilir. Bu farklılık konuşmadili ile yazı dilinde görülür. Konuşma dili de lehçe, şive ve ağız gibibölümlere ayrılır.



Benzer Dosyalar