Son Dakika Haberleri

İnkılap tarihinde geçen kavramlar ders notu



İNKILÂP TARİHİNDE GEÇEN BAZI KAVRAMALAR

 

EGEMENLİK :  Yönetimdesöz söyleme gücüdür.                                               

 

Ø Egemenlik Kaynağına Göre Yönetim Şekilleri :

 

            Monarşi : Egemenliğin bir aileyeait olmasıdır.

           

            Mutlak Monarşi : Egemenliğin birtek kişiye ait olmasıdır. Krallıklar örnektir. (Bugünkü İngiltere sembolikkrallıktır.) Kral yönetir. Ölümünden sonra güçlü olan kral olur.

 

            Teokrasi : Egemenliğin dinedayandırılmasıdır. Örnek olarak geçmişte Osmanlı Devleti, günümüzde Arap ülkelerininçoğu (İran) gösterilebilir.

 

            Oligarşi : Egemenliğin birzümreye ait olmasıdır. Zümreden kasıt; Aristokrat bir sınıf, Din adamları,Askeri bir sınıf ve Sülale (Çarlık Rusya)’ dır. Türkiye’de 80–82 arasındaOligarşik bir yapı oluşturmuştur. Ülke 2 yıl MGK yönetiminde kalmıştır.

 

            Meşrutiyet : Monarşinin yadaMutlak Monarşinin yetkilerinin bir meclis tarafından sınırlandırılmasıdır.Dünya tarihinde ilk örneği 1215’te Manga Carta denilen bir olayla kralın yetkileri kısıtlanmıştır. Bizde ise 1876’ da Kanun-i Esasi’ dir.

 

            Cumhuriyet : Egemenliğikullanacakların halk tarafından belirlenmesidir. Dünya tarihinde Romaİmparatorluğu ilktir.

 

            Demokrasi : Egemenlik kaynağınıntamamen halka dayanmasıdır.Eski yunan da halk istemezse hiçbir şey olmazdı.

 

 Ø Ekonomik Kaynaklı Yönetim Sistemleri:

 

            Liberalizm : Özgürlükçü(serbest) ekonomi. Herkesin özgür bir şekilde yatırım yapabilmesi. Liberalistülkelerin başında ABD gelir. Fakat dünyaya Kapitalizmi aşılar.

 

            Kapitalizm : Üretim araçlarınınbelirli zümrelerin elinde bulunması. Türkiye’ de Koç Sabancı v.b.

 

            Sosyalizm : Üretim araçlarınındevletin kontrolünde olması ve buradan elde edilen gelirin halka eşit birşekilde dağıtılmasıdır.

 

Ø Feodalite: Egemenliğin toprağa dayanması.

 

DİĞER KAVRAMLAR

 

İhtilal : Var olan düzenin birtoplum tarafından baskı ve şiddete dayalı bir şekilde ileriye dönük olarakdeğiştirilmesidir. Türkiye’deki tek örneği Kurtuluş Savaşıdır. Bu savaşbağımsızlık mücadelesi olduğu gibi var olan düzene karşı bir ihtilaldir.

 

İrtica : İhtilalin geriye dönüşşekli. Var olan düzenin bir toplum tarafından baskı ve şiddete dayalı birşekilde geriye dönük olarak değiştirilmesidir. İhtilal yapılarak getirilendüzenden bir önceki düzene dönme isteğidir. Türkiye’de; 31 Mart Olayı, ŞeyhSait İsyanı, Menemen Olayı en büyük irticai olaylardır.

 

Darbe : Otorite boşluğu olmasıhalinde var olan düzenin devletin eli ve emri altındaki bir grup tarafındanbaskı ve şiddetle değiştirilmesidir. Türkiye’ de 60-70-80 darbeleri ve 96’ da oluşan olaylar sonucunda97’ depost modern darbe denen 28 Şubat süreci birer darbedir. Babı Ali İsyanı’ da birdarbedir.

 

Islahat : Var olan toplumkurumlarının düzenlenmesidir.

 

İnkılap : Var olan toplumkurumlarının kapatılarak yeni kurumların açılmasıdır. İnkılâbın ön aşamasıihtilal’ dir. İhtilal sonucunda inkılâplar oluşur.

 

Evrim : Toplum kurumlarınınzaman içinde kendiliğinden değişmesidir. Toplumların evrimleşmesi.

 

Reform : Var olan toplumkurallarının düzenlenmesi

 

FİİLEN YOK OLMA :

 

Bir ülkenintopraklarının işgal edilmesi durumudur. Irak örnektir. Osmanlı’ da; Mondros’ta ilk kez fiillen yok oldu, 16 Mart 1920 İstanbul’ un işgali ve Serv’ densonra fiilen yok oldu.

 

HUKUKEN YOK OLMA :

 

Bir ülkeninegemenlik birimlerinin ( Bayrağı, Başkenti, Parası ve yöneticisi ) ortadan kaldırılmasıdır.Osmanlı 1 Kasım 1920’de Hukuken sona erdi.

 

ULUSAL EGEMENLİK : İçte verilenmücadele. Örneğin TBMM’ nin açılması.

 

ULUSALBAĞIMSIZLIK : Dışa karşı verilen mücadele. Örneğin KurtuluşSavaşı.

Benzer Dosyalar