Son Dakika Haberleri

ki eki konu anlatımı



 ‘’-Kİ‘ BAĞLACI, ÖZELLİKLERİ, CÜMLEYE KATTIĞI ANLAM (TÜRKÇE DERSİ KONU ANLATIM)

Örnek:

Okula erken git ki dersi kaçırmayasın! (Koşul)     Çalışmadı kibaşarılı olsun. (Sebep-sonuç)

Buraya geldim ki seni göreyim. (Amaç-sonuç)Eve geldim ki sular akmıyor. (Zaman)

 Sonunda anlaşıldı kibeni arayan Ayşe’ymiş. (Açıklama)

O kiseni aramıyor, sen de onu arama artık. (Öznegörevindeki zamiri vurgulama) 

-neden – sonuç,amaç – sonuç, açıklamaanlamları verir.

-Ki ile bağlanan iki cümleden ikinci cümle, birincinin sonucunugösterir.

 

Örn:  Öyle bir düştü ki diziyarıldı. (sonuç, neden)

Bir adam ki iyilikten hiçanlamaz. (açıklama)

Türk dilindekullanılan üç farklı "-ki" eki vardır.   Bu, üç ayrı görevde kullanılan "-ki"eki sadece bağlaç olarak kullanıldığında  kelimeden ayrı yazılır.

"Ki" bağlacıayrı yazılması ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamını  bozmaması gibi özellikleriyle "de"bağlacına benzer. Bununla birlikte, cümleden çıktığında cümleden çıktığı hiçanlaşılmaz diyemiyoruz. Yine, "de" bağlacında olduğu gibi cümleden çıktığında kimi zamancümlenin  anlamında bir daralma meydanagetirir fakat, cümlede bozukluğa yol açmaz. Mesela:

Bir resim yapmış ki ,bakmaya doyamadım.   Cümlesinde"-ki" bağlacı çıkarıldığında Bir resim yapmış   bakmaya doyamadım  biçimini alır ki, cümlenin anlaşılırlığındahiçbir bozulma meydana gelmez. Ama cümledeki abartma anlamının yok olduğu kavranabiliir.

 Fakat birleşik yazılarak sıfat ve ilgi zamiriyapan "-ki" eki cümleden çıkarıldığında cümle bozulur,

cümle düşük halegelir. Mesela:

Sendeki kitabı bir süreödünç alabilir miyim?   (Sıfat yapan "-ki" eki)

Ayağındakiler çok boyasız, niçin boyatmadın? (İlgi zamiri yapan "-ki" eki) cümlelerinde"-ki" ekini çıkardığımızda cümlenin anlamı bozuluyor:Sende kitabı bir süre ödünç alabilir miyim?

Ayağında ler çok boyasız,niçin boyatmadın? 

" Diğer"-ki" ekleri

Sıfat Yapan"-Ki" Eki  Sıfat yapan "-ki"eki daima kelimeye bitişik yazılır ve çoğunlukla

kelimede ismin"-de" halinden sonra gelir. Bu ekle meydana getirilen kelimenin birismi belirtir.

Karşıdaki patika daha kısa gözüküyor.

          sıfat isim

Burada "-ki" ekiçıkarıldığında, cümlede anlatılmak istenen ifadenin yok olduğunu ve cümlenindüşük bir hale geldiğini anlarız.

Zamir Yapan"-Ki" Eki

Bu eke ilgi zamiri dedenir. İlgi yoluyla "-ki" ekinin, bir ismin yerini tutması sebebiyleböyle adlandırılmıştır. Mesela, aşağıdaki örneklerde bu ekin nasıl bir ismin yerini tuttuğunu göreceğiz:

Benim çantamınrengi siyahmış, seninki ne renk?

Yukarıdaki örnekte"-ki" eki çanta kelimesinin yerini tutmuştur.

---Eğer bu eki kullanmamışolsaydık mutlaka çanta ismini söylemek zorunda kalacaktık:---

Benim çantamınrengi siyahmış, senin çantan ne renk?

UYARI:Zamir yapan "-ki" eki daima kelimeye bitişik yazılırve mutlaka bir ismin yerini tutar. Bu ek de kelimeden çıkarıldığında,cümlenin  anlatımında bir bozuklukmeydana gelir ve düşük bir cümle olur.

 




Benzer Dosyalar