Son Dakika Haberleri

Özel İsimler Ders Notu



ÖZEL İSİM:  Kâinatta tek olan, tam bir benzeri bulunmayanvarlıkları karşılayan kelimelere denir.
Bütün özel isimler (özel ismi oluşturan her kelime ve onları niteleyen, tanıtanunvanlar) büyük harfle başlar. Büyük harfle başlamazsa cins ismizannedilebilirler.
Yavuz, Hasan, Kayseri, Acıpayam, Akdeniz, Alanya, Ulu Cami, Sultan Selim,Hatice, Küçük Ağa, Türkçe, Türk Dil Kurumu...

 

Başlıca Özel İsimler

 1.İnsan isimleri: Ali, Meltem,Mehmet, Meral, Yasemin, Uğur, Barkın...

 

 2.Kurum, kuruluş, müessese, makam, üniversite isimleri:Mamak Anadolu Lisesi, YeşilayDerneği, Türk Dil Kurumu, Ege Üniversitesi, Kars Valiliği, Turhal İlçe MillîEğitim Müdürlüğü...

 

3. Millet,kavim, din, mezhep isimleri:Türk, Türkler, Yunan, İngiliz, Çeçen, Ruslar...
Müslüman, Musevî, Hıristiyan...
İslâm, İslâmiyet, Musevîlik, Hıristiyanlık...
Hanefî, Hanefîlik, Şafiî, Alevî...

 

4. Dilisimleri: Türkçe,Farsça, Fransızca, Macarca, Fince, Tibetçe...

 

5. İl, İlçe,Semt, mahalle, cadde, bulvar, sokak  isimleri:Sivas, Ankara, İstanbul, Mamak,Yenişehir, Şirinevler, Dikimevi, Atatürk Bulvarı, İvedik Caddesi, GönülSokak...

6. Ülke vebölge isimleri:
Türkiye, Afganistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti...
Batı Almanya, Batı Trakya, Güney Yemen, Doğu Avrupa, Doğu Anadolu Bölgesi, İçAnadolu (Bölgesi), Ege, Marmara...

 

7. Kıtaisimleri:Avrasya,Asya, Avrupa, Afrika, Amerika, Antarktika, Arktika, Avustralya.

 

 8.Deniz, okyanus, göl, akar su, boğaz, geçit isimleri:Akdeniz, Karadeniz, Manş Denizi,Büyük Okyanus, Atlas Okyanusu
Van Gölü, Hazar Denizi, Beyşehir Gölü, Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Seyhan,Fırat, Nil, İstanbul Boğazı,Panama Geçidi, Süveyş Kanalı ...

 

9. Dağ,tepe, ova, yayla isimleri:Elmadağ, Uludağ, Ağrı Dağı, Erciyes (dağı), Everest Tepesi, Çukurova, KonyaOvası...

"KonyaOvası, Van Gölü, Ağrı Dağı" gibi her iki harfi de büyük yazılan özelisimlere dikkat edilirse, birinci kelimenin zaten il olarak mevcut olduğu;ikinci kelime eklenince oluşan ismin o ile ait ama yeni ve özel bir varlığıkarşıladığı görülür. Hâlbuki Hürriyet gazetesi, Nil nehri, Ankara şehri, Fıratnehri, Erciyes dağı gibi örneklerde birinci kelime büyük, ikinci kelime deküçük harfle başlamaktadır. Bunun sebebi bu kelimelere eklenen ikincikelimelerle yeni bir özel isim oluşturulmuş olmamasıdır. Hürriyet zaten birgazete adı; Nil zaten bir nehir adı; Ankara zaten bir şehir adı; Erciyes zatenbir dağ adıdır.

 

10. Gezegenve yıldız adları:Merih, Mars,Jüpiter, Venüs, Küçükayı...

 

11. Dünya,güneş ve ay kelimeleri terim olarak (astronomi ve coğrafya terimi)kullanılıyorsa özel isim olduğu için büyük; diğer anlamlarında (gerçek, mecaz,yan, eş, deyim vb.) kullanılıyorsa cins ismi olduğu için küçük harfle başlar:
Ay'ın yakından çekilmiş fotoğrafları insanlığı pek şaşırtmıştı.
Yazın Güneş ışınları Dünya'ya dik olarak gelir.
Türkiye'nin birçok yerinde insanlar Güneş tutulmasını seyretti.
Sabahtan beri dünya kadar yer dolaştık.
Şair sevgilisinin yüzünü aya benzetir. (ayın kendisine değil, görünüşüne)

 

12. Kitap,gazete, mecmua, eser isimleri:Tercüman (gazetesi), Zaman (gazetesi); Nokta(dergisi), Aktüel (dergisi); Türk Dili (dergisi), Virgül; Yaprak Dökümü,Semerkant; Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, Türk Ansiklopedisi...

 

13.Hayvanlara takılan özel isimler:Tekir, Karabaş, Yumoş, Minnoş, Pamuk...



Benzer Dosyalar