Son Dakika Haberleri

Türk destanlarının özellikleri



"Cihangirliktutkusu, kuvvet, binicilik ve savaşcılık yanında verdiği sözde durma , acizlereve mağluplara hoşgörü ile yaklaşma, yardımcı olma TÜRK destanlarında dilegetirilen ortak değer ve kabullerdir."

 

Bütün dünyaedebiyatlarında olduğu gibi Türk Edebiyatının da ilk örnekleri destanlardır.Türk edebiyat geleneği içinde "destan" terimi birden fazla nazımşekli ve türü için kullanılmış ve kullanılmaktadır. Eski Türk Edebiyatı nazımşekillerinden mesnevilerin bir bölümü ve manzum hikâyeler, Anonim edebiyatta veÂşık edebiyatında koşma veya mâni dörtlükleri ile yazılan veya söylenen ferdî,sosyal,tarihi, acıklı veya gülünç olayları tahkiye tekniği ile çeşitliüslûplarla aktaran nazım türüne ve bu yazıda ele alınan kâinatın, insanlığın,milletlerin yaradılışını , gelişimini, hayatta kalma mücadelelerini ve çeşitliolay ve nesnelerle ilgili sebeb açıklayan ve Batı Edebiyatında"epope" terimiyle anılan eserlerin tamamı da Türk edebiyatı geleneğiiçinde "destan" adı ile anılmaktadır.

 

Bütün dünyaedebiyatlarının başlangıç eserleri olan destanlar, çeşitli konularda yaradılışhikâyeleri yanında, milletlerin hayatında büyük yankılar uyandırmış birkahramanın veya tarih olayının millet muhayyilesinde ortak sembol ve ifadelerlezenginleştirilmiş uzun manzum hikayeleridir. Destanlar bütün bir milletin ortakmücadelesini ortak değerler, kurallar, anlamlar bütünlüğü içinde yorumladığı veyaşatıldığı toplumun geçmişini ve geleceğini temsil ettiği için dünyaedebiyatının en ülkücü eserleri olarak kabul edilirler. Destanlar her zamantarihî gerçekleri doğru biçimde nakletmezler. Destanlarda tarihi olay vekahramanlar milletin ortak bilinçaltının, vicdanının istek, beklenti ,doğrularıve değerleri ile idealleştirilir, eski hatıralarla birleştirilerek tarihîgerçekmiş gibi anlatılırlar.Her milletin millî kimlik ve nitelikleri, ortakdünya görüşü , hatıra ve beklentileri yanında kusurları ve yanlışları dadestanlarına yansır.

 

Cihangirlik tutkusu,kuvvet, binicilik ve savaşcılık yanında verdiği sözde durma , acizlere ve mağluplarahoşgörü ile yaklaşma, yardımcı olma Türk destanlarında dile getirilen ortakdeğer ve kabullerdir. Türk destanları,kâinatın, insanın, kadının ve erkeğinyaradılışı, Türk milletinin doğuşu, çeşitli Türk devletlerinin kuruluş gelişme,çöküşleri, zafer ve yenilgileri gibi konularla beraber pek çok sebeb açıklayıcıefsaneyi de içinde barındırır.

 

İlk örneklerininmanzum olduğu kabul edilen Türk destanlarından Kırgız Türkleri arasında yaşayanManas destanı dışında bütünüyle günümüze gelebilen örnek bulunmamaktadır.DiğerTürk destanları çeşitli kaynaklarda özet, epizot, hatıra, kısaltılmış seçmemetinler halinde bulunmaktadır.

 

Türk tarihine anahatlarıyla bakıldığında Türk hayatı fetihlerle başlamış ve yeni toprakları yurtedinerek gelişmiştir. ilk anayurt olan Orta Asya hiç bir zaman terkedilmemiştir. Türk halkları ilk anayurt olan Orta Asya'dan itibaren dünyacoğrafyası üzerinde geniş alana yayılmış ve bugün yedi Türk cumhuriyetinde, pekçok özerk topluluk da ve çeşitli devletlerin idaresinde azınlık halindeyaşamaktadır.

 

Türk kültürü de tarihve coğrafyadaki çok boyutluluğa paralel olarak çeşitlenmiş farklı seviye vebirikimlerle zenginleşerek ve farklılaşarak ancak ilk kaynaktan gelenortaklıklarını sürdürerek günümüze ulaşmıştır. Bu sebeple Türk destanları datarihî ve coğrafî çok boyutluluğun getirdiği dil ve kültür dairelerine paralelolarak çeşitlenmiştir.

 

Türk destanları, anahatlarıyla kültür dâirelerine, kronolojik ve içinde teşekkül ettikleri veyamuhafaza edildikleri siyâsî birliklere göre yandaki gibisınıflandırılmaktadırlar.



Benzer Dosyalar