Son Dakika Haberleri

Türkçe'nin gelişmesine katkı sağlayan eserler ders notu



TÜRKÇENİNGELİŞMESİNE KATKI SAĞLAYAN ESERLER

Türklerin 10. yüzyıldan itibaren İslâmiyetikabul etmesiyle birlikte din, dil ve kültür hayatlarında önemli değişikliklerolmuştur. Bu dönemde bilim dili olarak Arapça, edebiyat dili olarak da Farsçakullanılmaya başlanmıştır. Dil ve kültür alanındaki bu etkilenme sonucuArapça’dan Farsçadan dilimize pek çok sözcük ve kavram girmiştir. Ancak Türkçebir taraftan da varlığını sürdürmüştür. Özellikle Karahanlılar döneminde(932-1212) dil ve edebiyatımız açısından önemli sayılan Kutadgu Bilig, DivanüLügati’t Türk ve Atabetül Hakayık adlı eserler yazılmıştır.

Şimdi bu eserleri görelim:

Kutatgu Bilig: Karahanlılar devrinde 1068yılında Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır. Bu eser sonradan eklenen ön sözve son söz bölüleri dışında 6520 beyitten oluşmaktadır. Arada dörtlüklerle yazılmışçok az sayıda bölümlere de rastlanır. Eser bir siyasetnamedir. İyi bir devletyönetiminin olması için yönetim kadrosunda bulunan bey, vezir, sü başı (ordukomutanı), uluğ hacip (baş mabeyinci), kapugçı (teşrifatçı), yalavaç (elçi),topugçı (hizmetçi) gibi her kademedeki görevli kişilerin nasıl olması ve negibi nitelikler taşıması gerektiği belirtilir. Eserde yer yer atasözlerine,deyimlere ve bilgece söylenmiş sözlere yer verilmiştir.ATIM

Divanü Lûgati’t Türk: Karahanlılardevrinde Kaşgarlı Mahmut tarafından 1072- 1074 yılları arası yazılmıştır.Yazar, Türkçenin Arapça kadar zengin bir dil olduğunu hatta “Türk dili ile Arapdilinin at başı beraber yürüdüğünü” göstermek amacıyla yazdığını söyler. KaşgarlıMahmut kendisi bir hükümdar soyundan olmasına karşın 20 yıl kadar Türklerin yaşadığıbölgeleri dolaşmış, 7500 civarında sözcük derlemiştir. Böylece İslâmiyettenönceki döneme ait pek çok sayıda koşuk, sagu, sav vb. derlemiştir.

Atabetül Hakayık: 12. yüzyılın sonu ile13. yüzyılın başlarında yaşayan Edip Ahmet tarafından yazılmıştır. AtabetülHakayık “Hakikatlerin Eşiği” anlamındadır. 484 dizeden oluşan, ahlakî, öğreticitarzda yazılmış manzum bir eserdir. Eserin tamamı dörtlüklerden ve beyitlerdenoluşmuştur. Eser, Çağatay lehçesiyle yazılmıştır.İLVE ANLATIM 25

Anadolu’da Türkçenin gelişmesi ise şöyleolmuştur: 11-12 ve 13. yüzyıllarda Anadolu’da Anadolu Selçukluları devletiyönetime hakimdi. Bu dönemde devletin resmî dili Farsça idi. Edebiyat ve sanatdili olarak Farsça, bilim dili olarak da medreselerde Arapça öğretiliyordu.Türkçe “avam dili” sayılmakta, bu nedenle de hor görülmekteydi. Aydınlar dahieserlerini Arapça –Farsça ya da bu dillerin karışımıyla yazıyorlardı. Türkçeningelişimine 12 ve 13. yüzyıllarda Şeyyat Hamza, Ahmet Fakih, Yunus Emre, HacıBektaş Veli, Hoca Dehhani, Dede Korkut vb. pek çok yazar ve düşünür katkı sağlamıştır.6

ÖZET

Yeryüzündeki dillerde ses, yapı ve sözdizimi bakımlarından bazı benzerlik ve yakınlıklar görülür. Bunlara dil akrabalığı(ailesi) denir. Dünya dilleri yapı ve köken bakımından olmak üzere iki bölümdeincelenir. Yapı bakımından tek heceli diller, eklemeli (bitişken) diller veçekimli (bükümlü) diller olmak üzere üçe ayrılır. Köken bakımından Hint-Avrupadilleri, Hami-Sami dilleri, Bantu dilleri ve Çin-Tibet dilleri ile Ural-Altaydilleri olmak üzere beşe ayrılır. Bunlardan Hint Avrupa dilleri Hint kolu veAvrupa kolu olmak üzere kendi aralarında ikiye ayrılır. Türkçe yapı bakımındaneklemeli; köken bakımından Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna girer. Türkdili başlangıçtan günümüze gelinceye dek birtakım aşamalardan geçmiştir.

Bu aşamalar şöyle sıralanabilir: Altay çağı,En eski Türkçe Çağı, İlk Türkçe Çağı, Eski Türkçe Çağı, Orta Türkçe Çağı, YeniTürkçe Çağı ve Modern Türkçe.



Benzer Dosyalar