Son Dakika Haberleri

Ünlü türemesi konu özeti



1-cık/ -cik küçültme eki alan bazı kelimelerde araya bir ünlünün girdiği görülür:

bir-cikbiricik,

az-cıkazıcık,

genç-cik gencecik,

dar-cıkdaracık…

 

2- Pekiştirilmiş bazı kelimelerdede (m,p,r,s,) ünlü türemesi olabilir:

yalnız yapayalnız,

çevre çepeçevre,

gündüz güpegündüz,

düzdüpedüz,

3-Ünsüzle biten fiillere –yor eki getirildiği zaman araya yardımcı olarak“i-ı-u-ü” ünlülerinden birisinin girdiği görülür. Bu da ünlü türemesidir.Üstelik en az bilineni ve en tehlikeli olanıdır.

Kes-i-yor

Öl-ü-yor

Bak-ı-yor

Koş-u-yor


4-Sonunda, sırayla bir sürekli veya süreksiz ünsüzlebir sürekli ünsüz bulunan Arapça ve Farsça kelimelerde, son iki ünsüz arasındatelâffuzu kolaylaştırmak için bir ünlü türetilir. Bu kelimelere ünlüylebaşlayan ekler veya bitişik yazılacak şekilde yardımcı fiiller getirildiğindetüremiş olan ünlüler tekrar düşer. Her ikisi de ayrı ayrı ama birbirindenkaynaklanan ses olayıdır: ünlü türemesi, ünlü düşmesi.

Orijinali            emr < emir
                             keşf <keşif
                             azl < azil
                             nakl <nakil
                             hükm <hüküm

DİKKAT:

"öpücük, gülücük" sözcüklerinde de ünlütüremesi olduğu sanılmasın. Her şeyden önce "-cık,

-cik" küçültme eki, isim­lere eklenir;"öpmek" ve "gülmek" fiildir. Bu sözcüklerde türeme değil, düşme vardır. Sözcükler "-iş, -iş" eki ile isim-fiil  yapılmış, sonra "ş" sesleridüşürülmüştür.

·        ·        öp-üş-çük > öpücük

 

AYRICA, burası çok önemli. Aşağıdaki kelimelerde defiilden isim yapma eki değil aksine ünlü türemesi olmuştur:

Sor-u-yor

Kok-u-yor

Sor-u-yor

Gez-i-yor

 

Sınavlardaüçüncü madde ve dikkat bölümünde bahsettiğim tuzaklar sıkça soruluyor.

 

 (şifremiz: Gencecik biri güpegündüzemirle ölüyor.)

                                                           1                         2                     4           3



Benzer Dosyalar